7 de mar. de 2011

DO CURIOSO NEXO DE UNIÓN ENTRE Mr. MURPHY E O POLO QUE CRUZABA A ESTRADA


     Desde que de cativos incorporamos un compañeiro invisible para xogar, repetimos experiencia innumerables veces ao longo da nosa vida con outros seres máis fabulosos aínda: D. Pedro Chosco, para mandarnos á cama; un grilo chamado Pepiño, saído das páxinas de Pinocho, para dotar de voz á conciencia en ausencia dun pai carpinteiro; os Sres. Augas de Galicia e Patrimonio, para tocarche a gaita cando menos o agardas... e, por suposto, Mr. Murphy, cando retoricamente te cuestionas unha realidade tan inexplicable como inevitable.

     Mr. Murphy ben puido formular unha pregunta que recibín no meu enderezo de correo electrónico hai anos, envolto no celofán dos reenviados: ¿por que o polo cruzou a estrada? Entre as variadas respostas que procuraban unha razón daquel comportamento figuraban as de Platón (buscaba o ben), Miguel de la Quadra Salcedo (para ir onde ningún polo estivo antes) ou Freud (que iso te preocupe revela a túa inseguridade sexual). De calquera xeito, que unha galinácea adopte esa conduta constitúe un feito extraordinario. Propio dos mamíferos: ourizos, gatos, cans... e persoas. Todos, segundo contestaba o anónimo profesor de primaria no devandito e-mail, desexan chegar ao outro lado. Certo. Pero, obviando iso e cinguíndonos estritamente ao asunto humano, por que a xente cruza por onde lle dá a gana?


     Imaxinemos unha curva que separa dúas prolongadas rectas. Nin rastro dun paso de cebra. Incorporemos agora un peón, concretamente unha señora maior. Velaí xorde a figura de Mr. Murphy: por que esa criatura acabará atravesando sempre polo medio da curva? Eu entendo que ela o identifica coma o lugar máis seguro ao dispor de visibilidade en ambos os dous sentidos. E probablemente non se trabuque. Porén, a casuística indica que, se substituímos a anciá polo seu home cruzará, ou ben xusto antes, ou ben inmediatamente despois de que a estrada se pregue. Por que? Porque considera demasiado perigosa a outra opción. E, se cadra, tamén lle asiste a razón.

     En calquera caso, existe unha situación para a que non acho explicación pero que se cumpre coma unha lei de Mr. Murphy. Nunha cidade calquera, conduces o teu utilitario e atopas, Oh! Milagre! un espazo entre dous vehículos no que collería un autobús. E non un urbano precisamente. Inicias a manobra de aparcamento. Fundamental apagar a radio para concentrarte, que de maña andas escaso. Nin unha alma preto. Metes a marcha atrás. Procuras guiarte polo toque da roda na beirarrúa. Coa inmensidade da que dispós! Un pouco para diante, un chisquiño para atrás. Repetimos. Outro pouco para diante, outro chisco para atrás. Vaiche quedar ni-que-la-do. Interrogante: Por que sempre aparece de súpeto, de non se sabe onde, alguén que cruza en diagonal cara ao outro lado da estrada, elixindo facelo xustamente por detrás do teu coche, cando aínda non remataches de manobrar e todos os demais arredor do teu están totalmente detidos?


2 de mar. de 2011

DAS SENSACIÓNS DA CAPRA PYRENAICA LUSITANICA EN PLENA ERA DAS ESTRADAS


Galicia, ou será neofalante ou non será galegofalante
Belén Regueira. Xornalista.



     - E eu? Que vai ser de min?



     DIARIO DA BAIXA LIMIA. REDACCIÓN: A cabra montés galaico-portuguesa subsiste en Galicia. O anuncio produciuse onte 29 de febreiro nunha rolda de prensa convocada na sé do Parque Natural Baixa Limia-Serra do Xurés en Lobios, onde expertos das tres Universidades galegas e do propio Parque, encabezados polo catedrático en bioloxía da Universidade de Vigo D. Arximiro Manuel Arteaga Vilariño, confirmaron oficialmente, diante dunha multitude de xornalistas e reporteiros gráficos, un rumor co que se viña especulando desde había meses despois de que varios excursionistas e aldeáns afirmaran ter avistado exemplares en puntos do abrupto sueste desta área protexida, próximos ao núcleo de Alvite. Como consecuencia deste descubrimento, unha zona duns 300.000 m2 incorporarase á reserva integral, creándose a figura do “espazo de interese prioritario ” para preservar a poboación agora descuberta tanto do turismo como do contacto coa cabra común, que poderían alterar o seu hábitat natural. Estúdanse xa plans de cooperación e colaboración interterritorial co veciño Parque Nacional Peneda-Gerês luso.

     A capra pyrenaica lusitanica, que se supoñía extinguida desde finais do século XIX, endémica do norte de Portugal e Galicia, constitúe unha das catro subespecies de capra pyrenaica que ao longo da historia habitaron a Península Ibérica. Este achado ten máis valor se cabe despois da desaparición do derradeiro exemplar de bucardo (capra pyrenaica pyrenaica) no Parque Nacional de Ordesa-Monte Perdido no ano 2000. Segundo apuntaron os expertos, os primeiros seguimentos estiman nunha ducia os sobreviventes de cabra montés galaico-portuguesa. Porén non todo son boas novas:

      - A viabilidade da especie é francamente difícil – afirmou o profesor Arteaga – e moi probablemente, a falla de futuros estudos que o demostren, se atope irremediablemente afectada polos problemas derivados dunha prolongada endogamia, de aí que a opción que colle máis forza entre as que barallamos pase polo cruzamento coa victoriae, que goza no interior da Península Ibérica dunha poboación estable e coa que xa se realizaron tentativas de reintrodución. En calquera caso, malia que consigamos que a nosa cabra se estenda polos montes do Xurés, incluso superando a presión da cabra común, xa non será a mesma, pois aquela, tal e como a coñeceron os nosos antepasados, está condenada á extinción...



     Algunhas ligazóns: 








25 de feb. de 2011

AUTOBUSES, ESA RAZA CATIVA


     Declárome fanático absoluto dos servizos dos autobuses de liña regular. Incondicional a máis non poder. Dá gusto comprobar como esta pequena innovación das estradas fronte ás corredoiras funciona de xeito óptimo. Excelente, diría. Preciso e discreto coma un reloxo suízo.

     Tódalas mañás despois dun curto e agradable paseo agardo nunha das múltiples paradas entre as que podo elixir e séntome nun banco, pulcro, sen mácula, tanto que me dan gañas de levalo para o comedor da miña casa. Na marquesiña, pois sempre atopo unha, gozo coa deliciosa lectura do programa da festa do cocido de Lalín do ano 2003 (coa actuación estelar a cargo da París de Noia) e reflexiono, considerando o cartel do lado, sobre a conveniencia de apoiar co meu voto o candidato á alcaldía de Silleda pola UCD. Como fiel seguidor da arquitectura moderna no mobiliario urbano, admírame a íntegra presenza dos cristais, a carencia de buracos na estrutura polas que se coarían as pingas de chuvia no inverno e a total ausencia de pintadas reivindicativas do amor que se profesan P. e A., salvaxismo endémico doutras sociedades.

     A continuación, os meus pensamentos flúen cara á asombrosa coincidencia no seu patrocinio (impensable atopar en Galicia unha da deputación tal aquí, unha do concello cal alí, unha orfa de publicidade institucional acolá...) e no deseño estilístico coa inmediatamente seguinte, e coa que virá despois. Enfrascado en tales disertacións, non podo evitar deter un segundo a miña atención no letreiro dixital, marca ACME, que me avisa con exquisita exactitude do tempo que resta de agarda, compatible, faltaría máis, coa presenza dun horario claramente interpretable que explica con total sinxeleza as horas e os días de servizo incluso nun escenario tan irreal coma o do corte dunha rúa por obras. Atrás, perdidas na memoria, quedaron as preguntas aos compañeiros de espera ou ao propietario do bar do lado, estilo, oes, sabes se pasou xa o das tres e media?

     Espértame destas satisfaccións matutinas miñas o intermitente do autobús que acaba de parar no amplo e acolledor espazo habilmente concibido para o transbordo de viaxeiros ao lado da estrada, sen que en ningún caso aproveiten os vehículos para estacionar alí mentres os seus condutores mercan tabaco no estanco da esquina. Outrora, veríase na obriga de ocupar parte da calzada co conseguinte perigo para o pasaxeiro que remata o seu periplo ante a hipotética aparición dun coche vermello con aros olímpicos na parte frontal e dous tubos de escape na traseira, incapaz de agardar a que o noso amigo, mochila ao lombo, cruce polo paso de peóns casualmente situado diante do lugar no que se detivo o autobús.

     Uns que baixan e outros que soben. Chega o momento clave: pagar. E falo con gusto. Porque sabes que con esta pequena acción contribúes á boa saúde do medio ambiente. Porque o billete está plenamente subvencionado. Porque as empresas ofrecen descontos se o mercas de ida e volta. Porque, afortunadamente, nunca existiu discriminación entre unha persoa maior que teña que pasar revista no hospital co urólogo e un rapaz que volve de agarrar un cagallón nunha noite de troula en Santa Comba montado no noitebús. Porque, en fin, cos autobuses todo son vantaxes.

20 de feb. de 2011

DA IMPORTANCIA DA LITERATURA VITORIANA NAS COITAS OROGRÁFICAS CICLISTAS


     Ás veces trago libros pola gorxa do aire e entúlloa. Literatura que abandono pola metade. Empézoos, gústanme, certo día non os toco por cansazo, o seguinte botan a penúltima de Steven Seagal na TVG, outro ando a aparearme... Ao principio deposítase sobre eles unha capa de pó que medra paseniño. Despois, outros competidores polo meu interese edifican unha torre encol deles. Total que, ao final, fágolles un oco nos estantes con gran sentimento de culpabilidade, polo rápido que esvaece a miña forza de vontade e polo caras que me saen as palabras que non leo.

     Un deses traumas insuperables titúlase “Planilandia, unha novela de moitas dimensións”, aínda que se centra (polo menos até onde cheguei) na vida nun universo de só dúas. Dados os apelidos do autor, Edwin Abbot Abbot, inglés de finais do XIX, na biblioteca municipal ocupaba a vangarda dos fondos escritos. Colleríao en empréstito nunhas quince ocasións en épocas diferentes. Nada. Tempo atrás merqueino na feira do libro de Guitiriz. Tampouco. Unhas veces desisto na antiga identificación das figuras xeométricas a través das cores, outras o intento remata antes, coa descrición da sociedade, xerarquizada en función do número de lados dos polígonos e onde as mulleres, simples liñas, a imaxe da época na que viviu Abbot, non saen ben paradas. A noite pasada telefonei a Mundinho para almorzarmos na miña casa hoxe e, de paso, botarlle unha ollada ás fotos das súas viaxes. Despois, quedei a durmir mentres pasaba as follas de Planilandia. E, cousa rara en min desde os meus pesadelos co lobo de rapaz, soñei.

     Alí me vía eu enfundado en maillot e culotte ciclista, casco último modelo, marcando chichas. Pedaleaba en perfecta conxunción aerodinámica coa miña máquina nun anel circular tipo carril bici do concello de Mañón* en versión idealmente plana, concentrado coma un hámster na súa nora, sen retirar a ollada dun punto sempre perdido no horizonte ao que nunca chegaba. Un punto nun mundo en coordenadas X-Y. Tanta ansia acumulaba e tan brando resultaba o terreo que desprazaba o piche a base de forza centrífuga, axigantando o buraco no meu continuo xirar. Coma nun remuíño en alta mar ou unha bola na ruleta dun bingo. Pouco a pouco, creaba inconscientemente unha terceira dimensión debaixo das miñas rodas ou, para sermos exactos, estendía a xa existente para calquera criatura tridimensional esperta. Cansaba. Empezaba a desexar que xurdise o lobo por algunha esquina... pero non había ningunha... Notaba que me fallaban as forzas, que as miñas enerxías se esgotaban, cedín e precipiteime cara ao centro. Edgar A. Poe sacaríame do Maelstrom meténdome nun barril e un croupier retiraría a bóla do 13 vermello. Pero, que pasaría comigo? Como sairía do buraco? Como fuxiría da terceira dimensión, coñecedor dela por fin ao erguer a cabeza e verme no fondo dun inmenso cráter? Tocaba subir empurrando a burra. Iso, contando con non esvarar por mor da pendente. Así, mentres suspiraba por algunha clase de ascensor para bicicletas, soou o timbre. Espertei.

     Ou non escapei do pesadelo...?




 (Foto tomada por Mundinho en Trondheim, Noruega)